scroll down

Πόσο συχνή είναι η κατάθλιψη μετά από ένα εγκεφαλικό επεισόδιο (ΑΕΕ) και πως αντιμετωπίζεται;

Η κατάθλιψη αποτελεί τη σημαντικότερη συναισθηματική διαταραχή μετά από ένα εγκεφαλικό. Θεωρείται ότι το 20-50% των ασθενών εμφανίζουν κάποια καταθλιπτική διαταραχή, η συχνότητα της οποίας κορυφώνεται 3-6 μήνες μετά το επεισόδιο και συνήθως παραμένει για τουλάχιστον δύο έτη.

Στην κατάθλιψη μετά από ένα εγκεφαλικό επεισόδιο εμφανίζονται συμπτώματα που ομαδοποιούνται σε 3 κατηγορίες:

  • Συναισθηματικά, όπως: αισθήματα απόγνωσης , έλλειψη ελπίδας, καταθλιπτική διάθεση, απουσία ευχαρίστησης από οτιδήποτε, απάθεια, άγχος ,κοινωνική απόσυρση.
  • Σωματικά, όπως: προβλήματα ύπνου-εγρήγορσης, ανορεξία, κόπωση, ελάττωση της σεξουαλικής διάθεσης, δυσκοιλιότητα.
  • Γνωσιακά, όπως: δυσκολία στη συγκέντρωση και την προσοχή, διαταραχές στη μνήμη, διαστρεβλώσεις στο πως βλέπει τον εαυτό του, τη ζωή του και τους άλλους.

Πολλές πιθανές αιτίες ενοχοποιούνται για τα διαφορετικά είδη κατάθλιψης μετά από ένα επεισόδιο, ωστόσο αρκετές μελέτες  υποστηρίζουν ότι συγκεκριμένες διαταραχές στην παθολογία του εγκεφάλου ευθ΄θνονται για την κατάθλιψη μετά από ενα εγκεφαλικόεπεισόδιο . Αυξημένο κίνδυνο εκδήλωσης κατάθλιψης παρουσιάζουν οι ασθενείς με βλάβες στις πρόσθιες εγκεφαλικές περιοχές με αριστερή ημισφαιρική εντόπιση. Οι κλινικές επιπτώσεις ,όπως η βαρύτητα της προκύπτουσας σωματικής αναπηρίας,  η έκπτωση των νοητικών λειτουργιών, η παρουσία αφασίας έχουν επίσης συσχετισθεί με την πιθανότητα εκδήλωση κατάθλιψης.

Ποιοι παράγοντες αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης κατάθλιψης μετά από ένα εγκεφαλικό;

Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι παράγοντες κινδύνου στην εμφάνιση της κατάθλιψης είναι

  • η σοβαρότητα των νευρολογικών ελλειμμάτων
  • το γυναικείο φύλο
  • το προηγούμενο ψυχιατρικό ιστορικό
  • οι άσχημες κοινωνικές συνθήκες

Η προχωρημένη ηλικία φαίνεται να μην σχετίζεται με την εμφάνιση της κατάθλιψης μετά το ΑΕΕ. Επίσης μελετητές από το Πανεπιστήμιο του Σύδνεϋ εξέτασαν ασθενείς που επέστρεψαν άμεσα στο σπίτι τους μετά το ΑΕΕ, ασθενείς που νοσηλεύονταν σε διαφορετικά νοσοκομεία και ασθενείς που παρακολουθούνταν από τμήμα αποκατάστασης. Και σε αυτήν την περίπτωση κατέληξαν ότι η κατάθλιψη σχετίζεται με την αυξημένη σοβαρότητα των επεισοδίων και όχι με συγκεκριμένους παράγοντες νοσηλείας.

Γιατί είναι απαραίτητη η έγκαιρη διάγνωση και η έγκαιρη θεραπευτική αντιμετώπιση της κατάθλιψης;

Η κατάθλιψη μετά από ένα ΑΕΕ συνδέεται με αυξημένη θνησιμότητα των ασθενών και επηρεάζει αρνητικά την πορεία της αποκατάστασης . Συγκεκριμένα, σχετίζεται με μείωση της φυσικής λειτουργικότητας, με μικρότερη συμμετοχή στην διαδικασία αποκατάστασης και συνεπώς με χρόνια αναπηρία και αυξημένη εξάρτηση από τους φροντιστές. Ωστόσο, μελέτες αναφέρουν ότι η κατάθλιψη  μέτριου βαθμού μειώνεται αισθητά τους πρώτους έξι μήνες. Η σωματική άσκηση, η ψυχολογικού τύπου παρέμβαση και  η αποκατάσταση διαδραματίζουν πολύ σημαντικό ρόλο σε αυτό. Δυστυχώς, οι αγχώδεις αντιδράσεις μένουν σταθερές τα επόμενα 3 έτη μετά το ΑΕΕ και σχετίζονται με προϋπάρχοντα αγχώδη στοιχεία της προσωπικότητας και το γυναικείο φύλο.

Ποιος είναι οι θεραπευτικές παρεμβάσεις στην κατάθλιψη;

Ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της αποκατάστασης είναι και οι θεραπευτικές παρεμβάσεις που αφορούν την ψυχολογία του ασθενή . Οι παρεμβάσεις αυτές  προσεγγίζουν ολιστικά την κατάθλιψη μέσα από την άσκηση , την ψυχολογική παρέμβαση και τη φαρμακευτική αγωγή.

Η άσκηση

Βοηθάει τόσο στην σωματική αποκατάσταση όσο και στην πρόληψη της κατάθλιψης μετά το ΑΕΕ. Σε έρευνα, φάνηκε ότι η σωματική άσκηση μπορεί να μειώσει την εμφάνιση καταθλιπτικών φαινομένων. Επιπλέον, όταν αυτά παρουσιάζονται, δεν περιορίζουν το όφελος που προκύπτει στη λειτουργικότητα του ασθενή από τη σωματική άσκησης . Το αποτέλεσμα είναι να βελτιώνεται η ποιότητα ζωής του αθενή και του υποστηρικτικού περιβάλλοντος . Οι ασθενείς που δεν συμμετέχουν  σε προγράμματα αποκατάστασης εμφανίζουν μεγαλύτερα ποσοστά επιπολασμού της κατάθλιψης σε σχέση με εκείνους που συμμετέχουν. Αυτό οφείλεται και στο γεγονός ότι βελτιώνεται η φυσική κατάσταση των ασθενών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα και ομαλοποιείται η κοινωνική τους επανένταξη.

Η Ψυχολογική παρέμβαση

Μπορεί να πάρει πολλές μορφές, ανάλογα με τις δυνατότητες και τις ανάγκες του ασθενούς. Σε αυτές συμπεριλαμβάνονται η (βραχεία) ψυχοθεραπεία, η συμβουλευτική ή η ψυχολογική υποστήριξη, η ψυχοεκπαίδευση και η ψυχοκοινωνική υποστήριξη. Απευθύνονται τόσο σε ασθενείς με ΑΕΕ όσο και στο οικογενειακό τους περιβάλλον. Σε όλες, πραγματοποιείται προσπάθεια μαζί με τον ασθενή προκειμένου να αναγνωρίσει τις ψυχολογικές-σωματικές κ.ά. επιπτώσεις του εγκεφαλικού στον ίδιο, να αποδεχθεί τους περιορισμούς που προκύπτουν από αυτόν , να αξιοποιήσει ήδη υπάρχουσες δυνατότητες του ίδιου και να ανακαλύψει καινούργιες. Ο ασθενής σταδιακά καθιστάται   ικανός να αποκτήσει ξανά την αίσθηση ελέγχου και ευχαρίστησης στη ζωή του. Σε περιπτώσεις όπου η νοητική κατάσταση των ασθενών δεν είναι επιβαρυμένη τα αποτελέσματα των ψυχολογικών παρεμβάσεων είναι πολύ ενθαρρυντικά. Πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι η αποτελεσματικότητα της ψυχοθεραπείας στην κατάθλιψη φθάνει και συχνά ξεπερνά το 30-35%.Σε περιπτώσεις όπου η κατάθλιψη είναι ελαφριάς ή μέτριας βαρύτητας τα ποσοστά επιτυχίας είναι υψηλότερα. Στη βαριάς μορφή καταθλιψη, η φαρμακευτική αγωγή εξακολουθεί να αποτελεί το κύριο θεραπευτικό μέσο ενώ η παράλληλη ψυχολογική υποστήριξη προσφέρει μια επιπρόσθετη βοήθεια. Άλλωστε, πολλές μελέτες καταδεικνύουν, ότι η  ψυχολογική παρέμβαση οποιουδήποτε τύπου, ενισχύοντας ήδη υπάρχοντες μηχανισμούς άμυνας του ασθενή , μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο υποτροπών και νέων επεισοδίων.

Φαρμακευτική αγωγή

Όσον αφορά το όφελος  της αντικαταθλιπτικής αγωγής στην αντιμετώπιση της κατάθλιψης , υπάρχει διάσταση απόψεων μεταξύ των μελετητών. Σε μια μελέτη 9 ετών Jorge et al (2003), προέκυψε ότι ασθενείς που έλαβαν αντικαταθλιπτική αγωγή άμεσα μετά το ΑΕΕ, επέζησαν περισσότερο σε σχέση με τους ασθενείς που δεν έλαβαν, είτε είχαν είτε δεν είχαν κατάθλιψη αρχικά. Το  60% των ασθενών ανταποκρίνεται πολύ καλά στη θεραπεία και φαίνεται να μην εμφανίζει σαφές θεραπευτικό πλεονέκτημα κάποια συγκεκριμένη ομάδα αντικαταθλιπτικών. Γενικά, τα αντικαταθλιπτικά συστήνονται σε  ασθενείς μετά από ΑΕΕ, είτε επειδή προλαμβάνονται καρδιαγγειακά επεισόδια και μειώνεται η θνησιμότητα, είτε επειδή βελτιώνονται σημαντικά οι συνθήκες αποκατάστασης. Ωστόσο, για τη λήψη τους χρειάζεται να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη τόσο οι ανεπιθύμητες παρενέργειες και οι αλληλεπιδράσεις τους με άλλα φάρμακα όσο και η ανεκτικότητα του ασθενή σε αυτά.

«Κλείνοντας, χρειάζεται να τονίσουμε εκ νέου την αναγκαιότητα προσέγγισης ενός ασθενή με εγκεφαλικό επεισόδιο  από μία διεπιστημονική ομάδα στα πλαίσια ενός οργανωμένου κέντρου αποκατάστασης . Κι αυτό γιατί η κατάθλιψη πρέπει να αντιμετωπιστεί ως αποτέλεσμα τόσο νευροφυσιολογικών όσο και ψυχοκοινωνικών διαταραχών που προκύπτουν μετά από ένα εγκεφαλικό επεισόδιο»

Αλεξάνδρα Πατζαρτζίδου

Ψυχολόγος του Κέντρου Αποκατάστασης Ευεξία

 

Share it
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Τα νέα της Ευεξίας