scroll down

Λογοθεραπευτική προσέγγιση στη Δυσφαγία και ο ρόλος του διατροφολόγου

Η δυσφαγία αποτελεί συχνά  σύμπτωμα κάποιας βασικής ασθένειας που συνήθως έχει νευρολογική ή μηχανική προέλευση. Μπορεί επίσης να υπάρχει δευτερογενώς σε ψυχιατρικές ασθένειες ή σε ιατρογενείς καταστάσεις όπως για παράδειγμα σε περιπτώσεις τραχειοστομίας ή ως αποτέλεσμα φαρμακευτικών αγωγών

Τι είναι η  Δυσφαγία;

 Η δυσφαγία ορίζεται ως η δυσκολία στη μεταφορά της τροφής από το στόμα στο στομάχι. Οι βλάβες μπορεί να ποικίλουν από καθυστέρηση στη μεταφορά μέχρι απουσία μεταφοράς του βλωμού και περιλαμβάνουν εσφαλμένες κατευθύνσεις της μεταφοράς όπως για παράδειγμα εισχώρηση τον αεραγωγό. Ένας πιο λειτουργικός ορισμός είναι αυτός που ορίζει πως η δυσφαγία είναι μία κατάσταση που προκύπτει από μία διαταραχή είτε στην ευχαρίστηση κατά τη σίτιση, είτε στην διατήρηση της θρέψης και της ενυδάτωσης.

Ποιά είναι τα βασικά συμπτώματα της Δυσφαγίας;

Τα συμπτώματα της δυσφαγίας μπορεί να είναι φανερά ή κρυφά. Η ασυμπτωματική δυσφαγία, μπορεί να οριστεί ως μη αναγνωρίσιμο πρόβλημα, στο οποίο ο ασθενής δεν παραπονιέται για κανένα σύμπτωμα και τα καταφέρνει καλά. Η συμπτωματική δυσφαγία περιλαμβάνει δυσκολίες στη μάσηση ή στη δημιουργία κατάλληλου συνεκτικού βλωμού, υπερβολική σιελόρροια, βήχα ή παλινδρόμηση, κόλλημα του φαγητού σε οποιοδήποτε επίπεδο της πεπτικής αλυσίδας  και επώδυνη κατάποση. Αυτά τα εμφανή συμπτώματα είναι πιο σημαντικά όταν σχετίζονται με  πνευμονία λόγω εισρόφησης, απώλεια βάρους, πλημμελή θρέψη  ή οποιοδήποτε συνδυασμό τους.

Τι ισχύει στην περίπτωση απώλειας βάρους και πώς μπορούμε να το διαπιστώσουμε;

Η απώλεια βάρους, παρατηρείται στη μεγαλύτερη πλειοψηφία των ασθενών με δυσφαγία. Κάποιες έρευνες αποδεικνύουν πως η ακούσια απώλεια βάρους αυξάνει την πιθανότητα θνησιμότητας, μειώνει την αντίσταση σε μολύνσεις και αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης κατακλίσεων, γεγονός που μας κάνει να δίνουμε ιδιαίτερη έμφαση και προσοχή στο συγκεκριμένο τομέα. Οι ασθενείς με δυσφαγία είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν απώλεια βάρους συγκρινόμενοι με γενικές ομάδες ελέγχου.

Η περιοδική μέτρηση βάρους των ασθενών είναι ένας απλός και αποτελεσματικός τρόπος ελέγχου της θρεπτικής κατάστασής τους. Τα παρακάτω αποτελούν έναν απλό οδηγό.

  • Ακούσια απώλεια βάρους μεγαλύτερη από 10% μέσα σε έξι μήνες ή 5% μέσα σε ένα μήνα.
  • Σύνηθες σωματικό βάρος κάτω από το 20%,  αποδεικνύει αυξημένο κίνδυνο υποθρεψίας.
  • Μειωμένη όρεξη ή πρόσληψη τροφής (περισσότερο από το 25% του φαγητού δεν καταναλώθηκε σε τουλάχιστον 2 από τα 3 γεύματα τις τελευταίες μέρες).
  • Αδυναμία σίτισης για περισσότερες από 10 μέρες.

 

Προσέγγιση της Δυσφαγίας

Η θρεπτική υποστήριξη του ασθενή με δυσφαγία είναι ιδιαίτερα σημαντική και μπορεί να παίξει καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη της θεραπείας του. Με σκοπό την καλύτερη δυνατή κάλυψη των θερμιδικών αναγκών των ασθενών με δυσφαγία είναι απαραίτητη η συνεργασία του τμήματος των Λογοθεραπευτών με τον διατροφολόγο του εκάστοτε κέντρου αποκατάστασης καθώς επίσης και η συνεχής επικοινωνία με το νοσηλευτικό προσωπικό ή με τους συγγενείς που έχουν αναλάβει να βοηθούν τον ασθενή στη διαδικασία της σίτισης. Ο διαιτολόγος πρέπει να είναι ενήμερος για την ποσότητα του φαγητού και των υγρών που λαμβάνει ο ασθενής, καθώς αυτή επηρεάζει σημαντικά το βάρος του και τη διατροφική του κατάσταση.

Σε πρώτη φάση , το τμήμα των λογοθεραπευτών αξιολογεί την ικανότητα μάσησης  και κατάποσης του ασθενή και έπειτα προσδιορίζει την υφή που θα πρέπει να έχουν τα τρόφιμα που θα ενταχθούν στο διαιτολόγιο.

Δυο βασικά στάδια που αφορούν την προσέγγιση  της δυσφαγίας είναι τόσό οι τροποποιήσεις της διατροφής των ασθενών όσο και η πιθανή σίτιση μέσω εναλλακτικών μεθόδων.

 Τροποποιήσεις Διατροφής

Οι διατροφικές τροποποιήσεις όπως η χρήση παχύρρευστων υγρών και πιο μαλακών φαγητών, μαζί με τις αλλαγές στις στάσεις, επιλέγονται παραδοσιακά για την θεραπεία των ευπαθών ομάδων με δυσφαγία. Ωστόσο ενα διαιτολόγιο με τροποποιημένη υφή μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα τα τρόφιμα και τα ροφήματα να είναι λιγότερο ελκυστικά για τον ασθενή ή να έχει διαφοροποιηθεί η γεύση τους. Κατά συνέπεια, ο ασθενής μπορεί να οδηγηθεί στην κατανάλωση μικρότερης ποσότητας φαγητού. Η διαδικασία τροποποίησης της υφής ενός γεύματος ή της ρευστότητας ενός ροφήματος απαιτεί ιδαίτερη προσοχή και συνεχή ενημέρωση του διαιτιολόγου προκειμένου να αποφευχθει η μείωση του γεύματος σε θερμίδες ή θρεπτικά συστατικά .

Σίτιση μέσω εναλλακτικών μεθόδων

 Ένα σημαντικό στάδιο στη διαδικασία θεραπείας είναι το αν ο ασθενής πρέπει να συνεχίσει να σιτίζεται στοματικά ή μέσω καθετήρων σίτισης, όπως είναι ο ρινογαστρικός, ή κάποιοι τύποι γαστροστομίας ή νηστιδοστομία. Οι εργαστηριακές εξετάσεις  αποτελούν έναν οδηγό αλλά η απόφαση αυτή εξαρτάται κι από άλλους παράγοντες όπως είναι ο χρόνος που απαιτείται για να καταπιεί ο ασθενής, τα επίπεδα ενέργειας του ασθενή, η ανάγκη για εναλλακτικό τρόπο φαρμακευτικής χορήγησης, τα επαναλαμβανόμενα επεισόδια αφυδάτωσης, η ανεξήγητη απώλεια βάρους ή τα συμπτώματα υποθρεψίας και τα επεισόδια πνευμονίας. Από ολα τα παραπάνω, αυτά που σχετίζονται με τη διαγνωστική διαδικασία καθώς και με την κλινική παρατήρηση, θα πρέπει να συζητούνται με τον ασθενή (αν αυτό είναι εφικτό) ή με  τις οικογένειές τους όταν η προοπτική της μη στοματικής σίτισης αποτελεί μέρος της θεραπείας. Σε διάφορες εναλλακτικές μεθόδους σίτισης . μπορεί να κριθεί απαραίτητος ο εμπλουτισμός των γευμάτων, ώστε να αυξηθεί η περιεκτικότητα τους σε ενέργεια ή σε πρωτεΐνη ή ακόμα και να χορηγηθούν συμπληρώματα διατροφής, προκειμένου να καλυφθούν οι ανάγκες του ασθενούς.

Αξίζει να σημειωθεί πως για τη θεραπευτική και νοσηλευτική ομάδα της Ευεξίας είναι εξαιρετικά σημαντικό, να εντοπιστούν έγκαιρα οι ασθενείς που βρίσκονται ήδη σε διατροφικό κίνδυνο λόγω υποσιτισμού ή δυσθρεψίας. Ακόμα, παρακολουθούνται πιο στενά οι ασθενείς με δυσφαγία που καταναλώνουν μικρότερη ποσότητα των γευμάτων τους και κατά συνέπεια δεν καλύπτουν τις ενεργειακές και πρωτεϊνικές τους ανάγκες.

Η έγκαιρη ανίχνευση αυτών των ασθενών και η παρέμβαση στο διαιτολόγιο τους είναι ζωτικής σημασίας για την ελαχιστοποίηση των αρνητικών επιπτώσεών του υποσιτισμού. Είναι λοιπόν αναγκαίο, κατά τη διάρκεια της παραμονής στο κέντρο αποκατάστασης να παρακολουθείται το βάρος και η σύσταση σώματος του ασθενή, αλλά και οι αιμοτολογικοί δείκτες. Η κλινική εικόνα του ασθενή αποτελεί έναν από τους πιο βασικούς παράγοντες που επηρεάζουν την αποτελεσματικότητα των θεραπειών  αποκατάσταστης .

 

Επιμέλεια κειμένου:

Λιόκου Μόνικα 

Λογοθεραπευτρια Κ.Α Ευεξία

 

Μαρούδα Κωνσταντίνα

Διαιτολόγος – Διατροφολόγος Κ.Α Ευεξία

 

 

 

 

Share it
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Τα νέα της Ευεξίας